سومین نشست «از آموزش عالی کلاسیک به آموزش عالی الکترونیکی» برگزار شد

 | تاریخ ارسال: 1399/6/15 | 
سومین نشست از مجموعه نشست‌های ایده پردازی«از آموزش عالی کلاسیک به آموزش عالی الکترونیکی» پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی ویژه فعالیت‌های پژوهشی و با هدف گفت‌وگو درباره قواعد و هنجارها با سخنرانی  دکتر امیر ناظمی، معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و رئیس سازمان فناوری اطلاعات برگزار شد. به گزارش روابط عمومی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دکتر ناظمی که پیرامون تأثیرات فناوری اطلاعات و پاندمی کووید 19 بر آموزش عالی سخن می‌گفت با اشاره به اهمیت آینده پژوهی و بررسی روند تحولات آموزش عالی در سال‌های آینده اظهار داشت: سئوالات زیادی در خصوص تغییرات و وضعیت آموزش و پژوهش و فناوری در آینده وجود دارد از جمله این که آیا روند مهاجرت‌های تحصیلی در سطح ملی و بین المللی افزایش می‌یابد یا کاهش، آیا تعداد دانشجویان بین المللی و سهم آنها از جمعیت دانشجویی بیشتر می‌شود یا کمتر؟ آیا روند تحولات به سمت توسعه شرکت‌های چندملیتی است یا شرکت‌های محلی- ولو با گستره فعالیت بین المللی - چه تغییراتی در روند پذیرش دانشجو، ضوابط ارتقای اعضای هیئت علمی، رشته‌ها، مدارک و استانداردهای تحصیلی ایجاد می‌شود؟ عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور با اشاره به عدم قطعیت‌های موجود در این زمینه اظهار داشت: در سال 2010 پروژه‌ای برای شناسایی سناریوهای آینده آموزش عالی در افق 2020 اجرا و چهار سناریوی مختلف مطرح شد. مرور این سناریوها که نگاه 10 سال پیش به آموزش عالی امروز را بازتاب می‌دهد می‌تواند ما را در ترسیم تصویری واقع بیانه‌تر از روند تحولات این حوزه در 10 سال آینده یاری کند. وی با بیان این که هر یک از این سناریوهای چهارگانه از تقاطع دو عدم قطعیت در زمینه تقاضاگرایی یا عرضه‌گرایی و ملی و منطقه گرایی یا بین المللی شدن ساخته شده است، اظهار داشت: تقاضاگرایی و عرضه‌گرایی، دو بعد اساسی آموزش و پژوهش محسوب می‌شود. در بعد تقاضاگرایی، فرآیند سیاستگذاری، جنس بازیگران، جنس تحقیقات، تامین مالی، خبرگان علمی و علایم ارزیابی کیفی آموزش، با عرضه‌گرایی کاملاٌ متفاوت است. معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در تبیین چهار سناریو مطرح شده در آینده نگری وضعیت آموزش عالی در سال 2020 گفت:  سناریوی اول که مبتنی بر رشد عرضه‌گرایی و بین المللی شدن  است به سناریوی "همکاری باز" موسوم است که براساس آن با دنیایی مواجه می‌شویم با دانشگاه‌های بزرگ و صاحب برند که علاوه‌بر پذیرش در دانشگاه اصلی، دانشجویانی را در دانشگاه های وابسته به خود در کشورهای دیگر جذب می‌کنند. غول‌های آموزش عالی در حوزه‌های مختلف آموزش و پژوهش و اجرای طرح های مشترک تحقیقاتی و فناوری با یکدیگر همکاری می‌کنند و قاعدتاٌ در آن‌ها شاهد تفکیک هر چه بیشتر آموزش از پژوهش و فناوری نسبت به دانشگاه‌های تقاضاگرا هستیم. وی خاطرنشان کرد: در این سیستم عرضه‌گرا، فرض بر دسترسی هر چه آزادانه‌تر به منابع است؛ لذا مخالفت‌هایی با ثبت اختراع و مالکیت معنوی دیده می‌شود. در این سناریو، دانشگاه‌ها به سمت ایجاد شبکه‌های بزرگ همکاری می‌روند و لازم است که سه هزار و 600 دانشگاه پراکنده در ایران که ما را در صدر فهرست کشورهای دارای بیشترین دانشگاه در دنیا قرار داده با هم ادغام و دانشگاه‌های بزرگی از دل آنها بیرون بیاید. عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور خاطرنشان کرد: سناریوی دوم، بیشترین شباهت را با وضعیت کنونی نظام آموزش و پژوهش کشور ما دارد که مبتنی بر ارتقای منافع ملی (ملی شدن و عرضه‌گرا شدن هر چه بیشتر  آموزش عالی) است. در این سناریو هزینه‌های آموزش و پژوهش به طور اساسی توسط دولت تأمین می‌شود و در مقابل تأکیدی قوی بر مأموریت‌‌گرایی دانشگاه‌ها توسط دولت صورت می‌گیرد. در این سناریو (ارتقای منافع ملی)، مأموریت اصلی دانشگاه‌ها، آموزش است و در کنار آن، تحقیقات و فناوری را هم مأموریت خود می‌بینند. دکتر ناظمی تصریح کرد: در این سناریو، مهاجرت تهدید تلقی می‌شود و در تحقیقات آکادمیک بین علوم انسانی و حوزه‌هایی مثل فنی- مهندسی تمایز آشکار وجود دارد. رئیس سازمان فناوری اطلاعات خاطرنشان کرد: در سناریوی سوم که به بازار تحقیقات بین‌المللی موسوم است، بین المللی شدن و تقاضاگرایی، محرک اصلی بازار است. براساس این سناریو، نهادهای سنتی آموزش عالی در رقابتی جدی با نهادهای جدید گرفتار می‌شوند و سرتیفیکیت‌ها اهمیتی بالاتر از مدرک دانشگاهی می‌یابند مثلاٌ در سال‌های اخیر می‌بینیم که برای استخدام مترجم، نمره بالا در آزمون‌های استاندارد آیلتس یا تافل، بیش از مدرک مترجمی زبان، مد نظر قرار می‌گیرد. در حوزه‌های دیگر مثل مدیریت مالی هم کسب سرتیفیکیت  CFA بیش از مدرک دانشگاه‌های مهم کشور ارزش دارد. معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات تصریح کرد: براساس این سناریو، آموزش عالی به صنعتی در کنار صنایع دیگر تبدیل می‌شود و دوره‌های مختلف آموزش حرفه‌ای توسط بخش خصوصی توسعه می‌یابد. البته با توجه به این که شرکت در این دوره‌ها، نیازمند پرداخت شهریه است، شکاف آموزشی در جامعه عمیق‌تر می‌شود. وی، سناریو چهارم را تقویت تقاضاگرایی در کنار ملی‌گرایی عنوان کرد و گفت: در این حالت تحقیقات آکادمیک توسط بخش دولت سازماندهی می‌شود ولی اتاق فکرهای خصوصی به‌عنوان رقیب جدی بخش دولتی روز به روز توسعه بیشتری پیدا می‌کنند. سرتیفیکیت‌های معتبر ملی هم زمینه مناسبی برای رشد و گسترش پیدا می‌کنند و آموزش عالی نیز مجبور است به تنوع منابع درآمدی از اعتبارات دولتی تا قرارداد با بخش خصوصی اتکا کند. رئیس سازمان فناوری اطلاعات با بیان این که 10 سال پیش هر یک از این سناریوها برای جهان امروز قابل تصور بود اظهار داشت: امروزه با توجه به اهمیت فزاینده فناوری اطلاعات و ارتباطات و تحولات سریع ناشی از پاندمی کووید 19 که  توسعه آموزش عالی الکترونیکی در کشور را سبب شده به نظر  می‌رسد عدم قطعیت‌ها به سمت یک سناریو رو به کاهش است و با توجه به توسعه آموزش‌های آنلاین به سمت جهانی شدن حرکت می‌کنیم. با ادامه این روند دور از ذهن نیست که تا پنج سال دیگر شرکت در دوره‌های آنلاین و از راه دور دانشگاه‌هایی مثل MIT بیش از ورود به دانشگاه‌های بزرگ کشور جذابیت داشته باشد. وی، تقویت تقاضاگرایی را از دیگر تأثیرات روند فعلی عنوان کرد و گفت: با بین المللی شدن آموزش عالی و توسعه پلتفرم‌های آموزش آنلاین که به تقاضاگرایی دامن می‌زند، آموزش بیش از پیش از پژوهش جدا شده و برندسازی می‌کند و سرتیفیکیت‌های متکی به آزمون‌های استاندارد جای آموزش‌های استاندارد و معمول دانشگاه‌ها را می‌گیرد. دکتر ناظمی، توسعه دوره‌های آموزش عالی از راه دور، افزایش برند دانشگاه‌های معتبر جهانی، توسعه رویکرد سنجش با افزایش اهمیت آزمون استاندارد به اندازه آموزش، توسعه دوره‌های خاص به جای دوره‌های عمومی و شکل‌گیری همکاری دانشگاه‌ها با کسب و کارها به منظور طراحی دوره‌های خاص با هدف پاسخ به نیازمندی‌های تخصصی را از تأثیرات فناوری اطلاعات و ارتباطات بر آموزش عالی عنوان و تصریح کرد: افزایش سهم بخش خصوصی در تأمین اعتبارات تحقیق و توسعه، اهمیت بیشتر همکاری به جای رقابت، افزایش رویکرد دانش آزاد و در عین حال رایگان، کاهش اهمیت منابع و افزایش شکاف بین کشورها بر اساس میزان هوشمندی نظام‌های حکمرانی و رشد سریع شبکه‌ها و پایگاه‌های علمی بین المللی از دیگر تأثیرات فناوری اطلاعات و ارتباطات بر آموزش عالی است. عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور در عین حال با تأکید بر این که سناریو غالب در سال 2030 همچنان غیرقابل پیش بینی است اظهار داشت: ما تلاش می‌کنیم که آینده‌های مختلف را ببینیم و سنجش کنیم اما مسئله اصلی اینجاست که نظام سیاستگذاری ما روی همه این سناریوها کار می‌کند یا فقط روی یکی از آن‌ها که احتمالاٌ نامحتمل‌ترین سناریو ممکن هم هست؟



CAPTCHA

دفعات مشاهده: 0 بار   |   دفعات چاپ: 0 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر